Główne funkcje Senatu
-
Ustrojodawcza
Senat współuczestniczy z Sejmem w uchwalaniu konstytucji i jej zmian. Może też przedłożyć projekt ustawy o zmianie konstytucji.
-
Ustawodawcza
Senat wraz z Sejmem uczestniczy w procesie stanowienia prawa. Rozpatruje ustawy uchwalane przez Izbę niższą, a także wnosi do niej własne projekty ustaw.
-
Kreacyjna
Senat ma prawo dokonywania wyboru albo wyrażania zgody na powołanie i odwołanie organów państwowych.
Najważniejsze akty prawne
Najważniejsze akty prawne, które stanowią podstawę działania Senatu RP, to:
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.,
- Regulamin Senatu z 23 listopada 1990 r. (z późniejszymi zmianami),
- Ustawa z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora.
Warto wiedzieć
Członkowie izby wyższej polskiego parlamentu są wyłaniani w głosowaniu powszechnym — uczestniczą w nim wszyscy obywatele, którzy ukończyli 18 lat i posiadają czynne prawo wyborcze. Senatorów wybiera się w 100 jednomandatowych okręgach wyborczych. Szczegółowe zasady tego procesu opisują:
- Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r.
- Kodeks wyborczy z 5 stycznia 2011 r.
Te kwestie reguluje Ustawa z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Zawiera ona m.in. informacje o:
- tym, jak senator powinien wykonywać swoją pracę,
- immunitecie, czyli ochronie, która umożliwia parlamentarzyście swobodne sprawowanie obowiązków.
Cztery lata – rozpoczyna się w dniu pierwszego posiedzenia Sejmu i kończy dzień przed zebraniem się izby następnej kadencji.
W wyjątkowych przypadkach mogą się odbyć przedterminowe wybory parlamentarne. Sejm decyduje o tym, podejmując uchwałę większością 2/3 głosów ustawowej liczby posłów. W takiej sytuacji kadencja Senatu też automatycznie się skraca. Konstytucja określa okoliczności, w których wcześniejsze zakończenie działalności Sejmu może zarządzić prezydent.
Tworzą je obradujący wspólnie senatorowie i posłowie. Organ ten m.in. przyjmuje przysięgę od nowo wybranego prezydenta, wysłuchuje jego orędzia, ale może też postawić głowę państwa w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu (jeśli zajdzie taka potrzeba).
Wspólne posiedzenie Sejmu i Senatu z okazji np. wizyty zagranicznego gościa nie jest Zgromadzeniem Narodowym.