1867-1951; książę; arcybiskup rzymskokatolicki, metropolita krakowski, kardynał; 1895–1894 wikary w Jazłowcu koło Buczacza; od 1902 wikary w parafii św. Mikołaja we Lwowie; kanonik kapituły metropolitalnej we Lwowie; 1906–1911 w kurii watykańskiej (sekretarz i podkomorzy papieski); od 1911 biskup krakowski; 1915 organizator Książęco-Biskupiego Komitetu Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny; po 1918 zasłużony dla ukształtowania i ujednolicenia życia kościelnego na ziemiach polskich.
Działalność parlamentarna
Członek austriackiej Izby Panów w latach 1912–1918.
Poseł do Sejmu Krajowego w latach 1912, 1913–1914.
Senator w latach 1922–1923.
Losy wojenne, okoliczności śmierci
3.09.1939 odrzucił sugestie polskich władz na temat ewakuacji na Kresy, pozostał w Krakowie; 4.09.1939 powołał obywatelski Komitet Pomocy, a w 1940 współorganizował Radę Główną Opiekuńczą; po udaniu się we wrześniu 1939 prymasa Augusta Hlonda na emigrację stał się moralnie i faktycznie głową Kościoła w kraju; współtwórca tajnych studiów teologicznych w Krakowie; wielokrotnie odważnie i godnie występował przeciwko polityce niemieckich władz okupacyjnych; Delegatura Rządu RP w raporcie dla rządu w Londynie podkreślała jego szczególny autorytet, a prezydent RP Władysław Raczkiewicz określał go jako uosobienie bohaterstwa, godności i honoru narodowego.
W 1945 prezydent USA Franklin D. Roosevelt dwukrotnie proponował zaproszenie abp. A. Sapiehy m.in. do udziału w konferencji jałtańskiej; abp A. Sapieha poparł powstanie w marcu 1945 „Tygodnika Powszechnego”; formalnie organizował życie Kościoła w realiach powojennych (do lipca 1945, tj. do powrotu prymasa Augusta Hlonda); powołał Krajową Centralę „Caritas”; publicznie przeciwstawiał się prześladowaniom żołnierzy AK oraz walce władz komunistycznych z Kościołem w Polsce.
Zmarł 23.07.1951 w Krakowie; pochowany w krypcie katedry wawelskiej.
akt zgonu z USC Kraków; PSB, t. XXXIV, Kraków 1992–1993, s. 539–556; Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1994, s. 203; Jan Kracik, Przestrogi księcia metropolity, w: „Gazeta Wyborcza”, nr 186/10–11.08.2002, s. 23–24; Paweł Dubiel, Józef Kozak, Polacy w II wojnie światowej, Warszawa 2003, s. 150–151; Piotr Hapanowicz, Senatorowie województwa krakowskiego w II Rzeczypospolitej 1922–1939, Kraków 2007, s. 66–71; Jarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie losy wojenne i powojenne, Warszawa 2013, s.25, 77, 152, 160-163, 200, 249, 375
Aktualności
Nowa publikacja edukacyjna dla najmłodszych
Kancelaria Senatu może się pochwalić niedawno wydaną książką, skierowaną do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jej tytuł brzmi „Trudne słowa, prosta sprawa, czyli o Senacie prawie wszystko” i wiele tłumaczy. W środku znajduje się napisana wierszem przez Tomasza Nowaka opowieść o szkolnej wycieczce do budynku przy ul. Wiejskiej w Warszawie, w którym mieści się Izba wyższa polskiego parlamentu. Podczas zwiedzania w towarzystwie pana senatora, taty jednej z dziewczynek, dzieci nie tylko miło spędzają czas, ale poznają też znaczenie terminów takich jak: Senat, Sejm, konstytucja, a nawet legislacja, i dowiadują się, jak tworzone jest prawo.
O senackim wydawnictwie w „Małych Charakterach”
W najnowszym numerze czasopisma psychologicznego „Małe Charaktery”, skierowanego do dzieci w wieku 5–11 lat, dostępne są fragmenty wydanej przez Kancelarię Senatu książeczki dla dzieci pt. „Sowa Zofia przy herbacie opowiada o Senacie”. Magazyn, który świętuje właśnie 5-lecie działalności, rozwija kompetencje swoich małych czytelników i wspiera ich rodziców, którzy na co dzień podejmują trud wychowawczy. Czyni to zawsze w bardzo atrakcyjnej – miłej zarówno dla oka, jak i ucha – formie.
Polonia Camp 2026 – podsumowanie
Druga edycja Światowego Spotkania Młodej Polonii Polonia_Camp 2026 odbyła się w Warszawie w dniach 23–26 lipca. Uczestniczyło w niej ponad 1500 młodych Polaków z 50 krajów. Celem wydarzenia jest integracja, aktywizacja i promocja młodego pokolenia Polonii mieszkającej poza granicami kraju. Ideą towarzyszącą temu spotkaniu jest budowanie globalnej wspólnoty, opartej na polskiej tożsamości, kulturze i wspólnym dziedzictwie – w duchu współpracy, rozwoju i inspiracji.
Kalendarium dziejów
Historia Senatu sięga średniowiecznej Rady Królewskiej i odzwierciedla przemiany ustrojowe państwa polskiego na przestrzeni wieków. Od organu doradczego monarchy, przez jeden z trzech stanów sejmujących, aż po współczesną izbę parlamentu – Senat wielokrotnie zmieniał swoją rolę, kompetencje i znaczenie.
Przeglądaj oś czasu