1874–1941; pułkownik Wojska Polskiego; minister pracy i opieki społecznej, minister przemysłu i handlu, premier (1931–1933); bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego, konspirator, członek wydziału bojowego PPS; w 1912 aresztowany wraz z żoną i szwagierką, więzień warszawskiej Cytadeli; w 1914 zesłany w głąb Rosji do najcięższego więzienia w Orle; w 1917 naczelnik wydziału w Komisji Likwidacyjnej ds. Królestwa Polskiego w Piotrogrodzie; w 1920 organizator Tymczasowej Komisji Rządzącej Litwy Środkowej; pełnił szereg wojskowych funkcji w najbliższym otoczeniu Józefa Piłsudskiego.
Działalność parlamentarna
Poseł w latach 1930–1935.
Senator w latach 1935–1939 (w latach 1935–1938 marszałek).
Losy wojenne, okoliczności śmierci
1.09.1939 przewodniczył ostatniemu zebraniu Instytutu im. Piłsudskiego w Warszawie; 3.09.1939 wyjechał do Wilna; 17/18.09.1939 przekroczył granicę litewską i przybył do Kowna, gdzie rozwinął działalność społeczną, pomagając polskim uchodźcom; aresztowany w czerwcu 1940 przez NKWD, osadzony w więzieniu w Kownie; 25.07.1940 przewieziony z Mołodeczna do Moskwy na Łubiankę; skazany na karę śmierci, którą zamieniono na 10 lat przymusowej pracy w łagrach; zmarł tuż po 26.07.1941 w więzieniu na Łubiance. Symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim.
PSB, t. XXVIII, Kraków 1984–1985, s. 630–635 (tu: w latach 1940–1941 być może więziony także w Orle); Stanisław Kot, Listy z Rosji do gen. Sikorskiego, Londyn 1955, s. 84 (tu: zmarł po bardzo długiej chorobie; „gdyby pakt [Sikorski–Majski] był o 10 dni wcześniej podpisany, byłby Prystor ocalał: jeszcze 26 lipca [1941] był z innymi, potem dostał biegunki”); Kto był kim…, s. 62–63; Jacek Piotrowski, Aleksander Prystor 1874–1941. Zarys biografii politycznej, Wrocław 1994; Ludwik Malinowski, Aleksander Prystor, „Prawo i Życie” z 1.03.1997, s. 25–26; Ministrowie Polski Niepodległej…, s. 324–327; Leon Kozłowski, Moje przeżycia, Warszawa 2001, s. 74–75; Andrzej Krzysztof Kunert, Rzeczpospolita Walcząca. Styczeń–grudzień 1941. Kalendarium, Warszawa 2002, s. 264; Sławomir Kalbarczyk, Z badań nad losami…, s. 173 (tu data zgonu: 22.08.1941); Dorota Mycielska, Jarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie zamordowani, zaginieni, zmarli w latach II wojny światowej, Warszawa 2009, s.26, 32, 44, 88, 123-125, 185, 216; informacje: Biblioteki Sejmowej z 2000; chrzestnej córki Elżbiety Feliksiak z Warszawy z 1996.
![Senator Aleksander Prystor [własność prywatna].](https://senat.edu.pl/wp-content/uploads/2026/05/Prystor.jpg)
Galeria
Aktualności
Nowa publikacja edukacyjna dla najmłodszych
Kancelaria Senatu może się pochwalić niedawno wydaną książką, skierowaną do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jej tytuł brzmi „Trudne słowa, prosta sprawa, czyli o Senacie prawie wszystko” i wiele tłumaczy. W środku znajduje się napisana wierszem przez Tomasza Nowaka opowieść o szkolnej wycieczce do budynku przy ul. Wiejskiej w Warszawie, w którym mieści się Izba wyższa polskiego parlamentu. Podczas zwiedzania w towarzystwie pana senatora, taty jednej z dziewczynek, dzieci nie tylko miło spędzają czas, ale poznają też znaczenie terminów takich jak: Senat, Sejm, konstytucja, a nawet legislacja, i dowiadują się, jak tworzone jest prawo.
O senackim wydawnictwie w „Małych Charakterach”
W najnowszym numerze czasopisma psychologicznego „Małe Charaktery”, skierowanego do dzieci w wieku 5–11 lat, dostępne są fragmenty wydanej przez Kancelarię Senatu książeczki dla dzieci pt. „Sowa Zofia przy herbacie opowiada o Senacie”. Magazyn, który świętuje właśnie 5-lecie działalności, rozwija kompetencje swoich małych czytelników i wspiera ich rodziców, którzy na co dzień podejmują trud wychowawczy. Czyni to zawsze w bardzo atrakcyjnej – miłej zarówno dla oka, jak i ucha – formie.
Polonia Camp 2026 – podsumowanie
Druga edycja Światowego Spotkania Młodej Polonii Polonia_Camp 2026 odbyła się w Warszawie w dniach 23–26 lipca. Uczestniczyło w niej ponad 1500 młodych Polaków z 50 krajów. Celem wydarzenia jest integracja, aktywizacja i promocja młodego pokolenia Polonii mieszkającej poza granicami kraju. Ideą towarzyszącą temu spotkaniu jest budowanie globalnej wspólnoty, opartej na polskiej tożsamości, kulturze i wspólnym dziedzictwie – w duchu współpracy, rozwoju i inspiracji.
Kalendarium dziejów
Historia Senatu sięga średniowiecznej Rady Królewskiej i odzwierciedla przemiany ustrojowe państwa polskiego na przestrzeni wieków. Od organu doradczego monarchy, przez jeden z trzech stanów sejmujących, aż po współczesną izbę parlamentu – Senat wielokrotnie zmieniał swoją rolę, kompetencje i znaczenie.
Przeglądaj oś czasu