1883–1944; lekarz generał brygady Wojska Polskiego; szef Centrum Wyszkolenia Sanitarnego i Inspektoratu Służby Zdrowia Wojska Polskiego, szef Inspektoratu Służby Zdrowia w Departamencie Zdrowia Ministerstwa Spraw Wojskowych (od 21.08.1939); legionista, internowany w Szczypiornie; prezes Towarzystwa Budowy Szkół Powszechnych.
Działalność parlamentarna
Senator w 1935.
Losy wojenne, okoliczności śmierci
Na początku wojny internowany na Węgrzech oraz krótko aresztowany w 1941; prezes PCK i naczelny lekarz Polskiej Służby Medycznej na Węgrzech, wchodził w skład Przedstawicielstwa Wojska Polskiego przy węgierskim MON; organizował akcję opieki nad uchodźcami z Polski, inicjował transporty leków do okupowanej Polski, zaangażowany w działalność polskich kurierów na Węgrzech, współorganizował przerzuty polskich żołnierzy na Zachód, współuczestniczył w akcji ratowania polskich Żydów; 21.03.1944 zastrzelony przez Niemców w swoim gabinecie w Budapeszcie; pośmiertnie uhonorowany medalem i dyplomem Instytutu Yad Vashem. Pochowany na polskiej parceli cmentarza Rakoskeresztur w Kobenya pod Budapesztem.
Syn Jacek, kapral AK, poległ w czasie powstania warszawskiego.
Odpis urzędowego aktu zgonu, Budapeszt; PSB, t. XIII, Kraków 1966–1967, s. 346–348 (tu data zgonu: 19.03.1944); Bolesław Olszewicz, Lista strat kultury polskiej, Warszawa 1947, s. 117; Gen. dr Jan Kołłątaj-Srzednicki, w: „Wrocławski Tygodnik Katolicki” nr 21, z 22.03.1970, s. 11; Generał Kołłątaj był dla nas jak ojciec, w: „Życie Warszawy” nr 65, z 18.03.1989, s. 4; Kto znał generała Kołłątaja?, w: „Historia i Życie”. Dodatek „Życia Warszawy” nr 18, z 15–16.09.1990, s. 4; Kto był kim…, s. 523; Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939, Warszawa 1994, s. 170–171; Zdzisław Nicman, Gen. Jan Kołłątaj-Srzednicki. W 50. rocznicę śmierci, w: „Magazyn Tygodniowy Polska Zbrojna” nr 11/179, z 18–20.03.1994 s. 1; Wiktor Cygan, Słownik biograficzny oficerów Legionów Polskich, Warszawa 1998, t. 2, s. 76–77; Grzegorz Łubczyk, Polski Wallenberg. Rzecz o Henryku Sławiku, Warszawa 2003, s. 27–28; Posłowie i senatorowie…, t. III, s. 153–154; Dorota Mycielska, Jarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie zamordowani, zaginieni, zmarli w latach II wojny światowej, Warszawa 2009, s.16, 28, 31, 43, 194-196; informacje syna Rafała Kołłątaja-Srzednickiego z Warszawy z lat 1996–2005.
![Senator Jan Kołłątaj-Srzednicki [własność rodziny].](https://senat.edu.pl/wp-content/uploads/2026/06/Kollataj-Srzednicki.jpg)
Galeria
Aktualności
Nowa publikacja edukacyjna dla najmłodszych
Kancelaria Senatu może się pochwalić niedawno wydaną książką, skierowaną do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jej tytuł brzmi „Trudne słowa, prosta sprawa, czyli o Senacie prawie wszystko” i wiele tłumaczy. W środku znajduje się napisana wierszem przez Tomasza Nowaka opowieść o szkolnej wycieczce do budynku przy ul. Wiejskiej w Warszawie, w którym mieści się Izba wyższa polskiego parlamentu. Podczas zwiedzania w towarzystwie pana senatora, taty jednej z dziewczynek, dzieci nie tylko miło spędzają czas, ale poznają też znaczenie terminów takich jak: Senat, Sejm, konstytucja, a nawet legislacja, i dowiadują się, jak tworzone jest prawo.
O senackim wydawnictwie w „Małych Charakterach”
W najnowszym numerze czasopisma psychologicznego „Małe Charaktery”, skierowanego do dzieci w wieku 5–11 lat, dostępne są fragmenty wydanej przez Kancelarię Senatu książeczki dla dzieci pt. „Sowa Zofia przy herbacie opowiada o Senacie”. Magazyn, który świętuje właśnie 5-lecie działalności, rozwija kompetencje swoich małych czytelników i wspiera ich rodziców, którzy na co dzień podejmują trud wychowawczy. Czyni to zawsze w bardzo atrakcyjnej – miłej zarówno dla oka, jak i ucha – formie.
Polonia Camp 2026 – podsumowanie
Druga edycja Światowego Spotkania Młodej Polonii Polonia_Camp 2026 odbyła się w Warszawie w dniach 23–26 lipca. Uczestniczyło w niej ponad 1500 młodych Polaków z 50 krajów. Celem wydarzenia jest integracja, aktywizacja i promocja młodego pokolenia Polonii mieszkającej poza granicami kraju. Ideą towarzyszącą temu spotkaniu jest budowanie globalnej wspólnoty, opartej na polskiej tożsamości, kulturze i wspólnym dziedzictwie – w duchu współpracy, rozwoju i inspiracji.
Kalendarium dziejów
Historia Senatu sięga średniowiecznej Rady Królewskiej i odzwierciedla przemiany ustrojowe państwa polskiego na przestrzeni wieków. Od organu doradczego monarchy, przez jeden z trzech stanów sejmujących, aż po współczesną izbę parlamentu – Senat wielokrotnie zmieniał swoją rolę, kompetencje i znaczenie.
Przeglądaj oś czasu