1882–1941; matematyk, profesor geometrii wykreślnej, rektor Politechniki Lwowskiej; od 1914 służył w pułku wojsk kolejowych armii austro-węgierskiej; w 1918 uczestnik obrony Lwowa; 1918–1919 szef kolejnictwa wojskowego w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego; minister kolei żelaznych (w pięciu gabinetach), minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, dwukrotnie wicepremier, pięciokrotnie premier; sekretarz Kapituły Orderu Orła Białego.
Działalność parlamentarna
Poseł w latach 1922–1929.
Senator w latach 1937–1939 (w 1937 i 1938 powołany przez prezydenta RP).
Losy wojenne, okoliczności śmierci
Po zajęciu Lwowa przez wojska radzieckie w 1939 nadal wykładał na Politechnice; na krótko aresztowany 10.12.1939; po zajęciu Lwowa przez Niemców aresztowany 2.07.1941 przez gestapo w swoim gabinecie na Politechnice; rozstrzelany 26.07.1941 we Lwowie, prawdopodobnie na rozkaz Heinricha Himmlera.
Zygmunt Albert, Kaźń profesorów lwowskich, lipiec 1941, Wrocław 1989, s. 58–60 i in.; Kto był kim…, s. 31; Posłowie i senatorowie…, t. I, s. 99–101; Sławomir Kalbarczyk, Polscy pracownicy nauki, ofiary zbrodni sowieckich w latach II wojny światowej, zamordowani, więzieni, deportowani, Warszawa 2001, s. 69–70; Ministrowie Polski Niepodległej…, s. 57–62; Andrzej Krzysztof Kunert, Rzeczpospolita Walcząca. Styczeń–grudzień 1941. Kalendarium, Warszawa 2002, s. 256; Paweł Dubiel, Józef Kozak, Polacy w II wojnie światowej, Warszawa 2003, s. 17; Dorota Mycielska, Jarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie zamordowani, zaginieni, zmarli w latach II wojny światowej, Warszawa 2009, s.19, 31, 120-121, 173, 176, 238; informacja córki Cecylii Bartel z Krakowa z 1992.
![Premier Kazimierz Bartel, portret namalowany przez Stanisława Batowskiego, ok. 1936 r. [NAC].](https://senat.edu.pl/wp-content/uploads/2026/06/Bartel.jpg)
Galeria
Aktualności
Nowa publikacja edukacyjna dla najmłodszych
Kancelaria Senatu może się pochwalić niedawno wydaną książką, skierowaną do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jej tytuł brzmi „Trudne słowa, prosta sprawa, czyli o Senacie prawie wszystko” i wiele tłumaczy. W środku znajduje się napisana wierszem przez Tomasza Nowaka opowieść o szkolnej wycieczce do budynku przy ul. Wiejskiej w Warszawie, w którym mieści się Izba wyższa polskiego parlamentu. Podczas zwiedzania w towarzystwie pana senatora, taty jednej z dziewczynek, dzieci nie tylko miło spędzają czas, ale poznają też znaczenie terminów takich jak: Senat, Sejm, konstytucja, a nawet legislacja, i dowiadują się, jak tworzone jest prawo.
O senackim wydawnictwie w „Małych Charakterach”
W najnowszym numerze czasopisma psychologicznego „Małe Charaktery”, skierowanego do dzieci w wieku 5–11 lat, dostępne są fragmenty wydanej przez Kancelarię Senatu książeczki dla dzieci pt. „Sowa Zofia przy herbacie opowiada o Senacie”. Magazyn, który świętuje właśnie 5-lecie działalności, rozwija kompetencje swoich małych czytelników i wspiera ich rodziców, którzy na co dzień podejmują trud wychowawczy. Czyni to zawsze w bardzo atrakcyjnej – miłej zarówno dla oka, jak i ucha – formie.
Polonia Camp 2026 – podsumowanie
Druga edycja Światowego Spotkania Młodej Polonii Polonia_Camp 2026 odbyła się w Warszawie w dniach 23–26 lipca. Uczestniczyło w niej ponad 1500 młodych Polaków z 50 krajów. Celem wydarzenia jest integracja, aktywizacja i promocja młodego pokolenia Polonii mieszkającej poza granicami kraju. Ideą towarzyszącą temu spotkaniu jest budowanie globalnej wspólnoty, opartej na polskiej tożsamości, kulturze i wspólnym dziedzictwie – w duchu współpracy, rozwoju i inspiracji.
Kalendarium dziejów
Historia Senatu sięga średniowiecznej Rady Królewskiej i odzwierciedla przemiany ustrojowe państwa polskiego na przestrzeni wieków. Od organu doradczego monarchy, przez jeden z trzech stanów sejmujących, aż po współczesną izbę parlamentu – Senat wielokrotnie zmieniał swoją rolę, kompetencje i znaczenie.
Przeglądaj oś czasu