1869-1946; profesor chemi; rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego; wiceprezes PAU; wybitny badacz o światowej sławie w zakresie chemii i biochemii; 1890–1892 asystent na Politechnice w Zurychu; 1896–1899 kierownik pracowni barwników w fabryce „Claus and Ree” w Clayton (Wielka Brytania) i wykładowca w pobliskim Manchesterze; od 1900 wykładał na UJ, do 1945 kierownik Zakładu Chemii Lekarskiej; organizator Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach (1917–1919) oraz podobnego w Bydgoszczy; dziekan Wydziału Lekarskiego UJ (1913/1914, 1925/1926); prezes Polskiego Towarzystwa Chemicznego; członek Rady Naczelnej PSL „Piast”, a następnie Stronnictwa Ludowego; pierwszy prezes YMCA w Polsce.
Działalność parlamentarna
Senator w latach 1929-1930; 1930-1935.
Losy wojenne, okoliczności śmierci
Na początku wojny dotarł do Lwowa; do Krakowa wrócił w końcu 1939, już po aresztowaniu krakowskich uczonych (wśród aresztowanych i osadzonych w obozie koncentracyjnym znalazł się jego syn, Teodor); współorganizator konspiracyjnej Sekcji Szkolnictwa Wyższego Okręgowej Komisji Oświaty i Kultury Ruchu Ludowego; w 1943 nawiązał kontakt z Wincentym Witosem.
1945 honorowy prezes Zarządu Grodzkiego PSL w Krakowie; 29.12.1945 dołączony do składu Krajowej Rady Narodowej.
Zmarł 16.01.1946 w Krakowie, pochowany na cmentarzu Rakowickim (kw. 5 wsch.); uroczystościom pogrzebowym przewodniczył metropolita Adam Sapieha.
akt zgonu z USC Kraków; PSB, t. XIX, Kraków 1974, s. 542–545; Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego, Warszawa 1989, s. 256; Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1994, s. 532; Piotr Hapanowicz, Senatorowie województwa krakowskiego w II RP, Warszawa 2007, s. 120–125, 213; Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny, t. IV, Warszawa 2009, s. 92–94; Jarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie losy wojenne i powojenne, Warszawa 2013, s.76-77; informacje wnuczki, Anny Marchlewskiej-Koj z Krakowa z 1997.
![Senator Leon Marchlewski [NAC].](https://senat.edu.pl/wp-content/uploads/2026/06/Marchlewski2.jpg)
Galeria
Aktualności
Nowa publikacja edukacyjna dla najmłodszych
Kancelaria Senatu może się pochwalić niedawno wydaną książką, skierowaną do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jej tytuł brzmi „Trudne słowa, prosta sprawa, czyli o Senacie prawie wszystko” i wiele tłumaczy. W środku znajduje się napisana wierszem przez Tomasza Nowaka opowieść o szkolnej wycieczce do budynku przy ul. Wiejskiej w Warszawie, w którym mieści się Izba wyższa polskiego parlamentu. Podczas zwiedzania w towarzystwie pana senatora, taty jednej z dziewczynek, dzieci nie tylko miło spędzają czas, ale poznają też znaczenie terminów takich jak: Senat, Sejm, konstytucja, a nawet legislacja, i dowiadują się, jak tworzone jest prawo.
O senackim wydawnictwie w „Małych Charakterach”
W najnowszym numerze czasopisma psychologicznego „Małe Charaktery”, skierowanego do dzieci w wieku 5–11 lat, dostępne są fragmenty wydanej przez Kancelarię Senatu książeczki dla dzieci pt. „Sowa Zofia przy herbacie opowiada o Senacie”. Magazyn, który świętuje właśnie 5-lecie działalności, rozwija kompetencje swoich małych czytelników i wspiera ich rodziców, którzy na co dzień podejmują trud wychowawczy. Czyni to zawsze w bardzo atrakcyjnej – miłej zarówno dla oka, jak i ucha – formie.
Polonia Camp 2026 – podsumowanie
Druga edycja Światowego Spotkania Młodej Polonii Polonia_Camp 2026 odbyła się w Warszawie w dniach 23–26 lipca. Uczestniczyło w niej ponad 1500 młodych Polaków z 50 krajów. Celem wydarzenia jest integracja, aktywizacja i promocja młodego pokolenia Polonii mieszkającej poza granicami kraju. Ideą towarzyszącą temu spotkaniu jest budowanie globalnej wspólnoty, opartej na polskiej tożsamości, kulturze i wspólnym dziedzictwie – w duchu współpracy, rozwoju i inspiracji.
Kalendarium dziejów
Historia Senatu sięga średniowiecznej Rady Królewskiej i odzwierciedla przemiany ustrojowe państwa polskiego na przestrzeni wieków. Od organu doradczego monarchy, przez jeden z trzech stanów sejmujących, aż po współczesną izbę parlamentu – Senat wielokrotnie zmieniał swoją rolę, kompetencje i znaczenie.
Przeglądaj oś czasu