(Bartlowa) z d. Rutkowska
1881-1969; nauczycielka; działaczka niepodległościowa i społeczna; działaczka Ligi Kobiet; od 1914 w organizacjach niosących pomoc legionistom i ich rodzinom; 1918 uczestniczka obrony Lwowa w sekcji sanitarnej; wiceprzewodnicząca Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet; członek zarządu Unii Polskich Obrończyń Ojczyzny; 1919–1927 radna m. Lwowa; żona Kazimierza Bartla (1882–1941), premiera, matematyka, rektora Politechniki Lwowskiej.
Działalność parlamentarna
Senator w latach 1938–1939.
Losy wojenne, okoliczności śmierci
Do czerwca 1941 mieszkała we Lwowie; mąż został stracony w lipcu 1941, po zajęciu miasta przez Niemców; wyrzucona z domu, pozbawiona mienia; pracowała w Polskim Komitecie Opieki we Lwowie (odpowiednik RGO) w sekcji opieki nad więźniami.
W maju 1945 zamieszkała w Krakowie; pracownik sekcji opieki nad repatriantami (1945–1948), Inspektoratu Kulturalno-Oświatowego „Czytelnika” (1946–1950); kierowniczka świetlicy oraz bibliotekarka (1950–1957) w Państwowej Szkole Muzycznej w Krakowie.
Zmarła 26.09.1969 w Krakowie; pochowana na cmentarzu Rakowickim (kw. Gd, rząd 8, grób 13).
akt zgonu z USC Kraków; Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna im. I.J. Paderewskiego w Krakowie, akta osobowe; Sejm i Senat 1938–1943. V kadencja, Warszawa 1939, s. 391; Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1994, s. 496; Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny, t. I, Warszawa 1998, s. 101–102; Jarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie losy wojenne i powojenne, Warszawa 2013, s.53, 398; informacje córki Cecylii Bartel z Krakowa z 2008.
![Senator Maria Bartel [własność rodziny].](https://senat.edu.pl/wp-content/uploads/2026/06/MariaBartel.png)
Aktualności
Nowa publikacja edukacyjna dla najmłodszych
Kancelaria Senatu może się pochwalić niedawno wydaną książką, skierowaną do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jej tytuł brzmi „Trudne słowa, prosta sprawa, czyli o Senacie prawie wszystko” i wiele tłumaczy. W środku znajduje się napisana wierszem przez Tomasza Nowaka opowieść o szkolnej wycieczce do budynku przy ul. Wiejskiej w Warszawie, w którym mieści się Izba wyższa polskiego parlamentu. Podczas zwiedzania w towarzystwie pana senatora, taty jednej z dziewczynek, dzieci nie tylko miło spędzają czas, ale poznają też znaczenie terminów takich jak: Senat, Sejm, konstytucja, a nawet legislacja, i dowiadują się, jak tworzone jest prawo.
O senackim wydawnictwie w „Małych Charakterach”
W najnowszym numerze czasopisma psychologicznego „Małe Charaktery”, skierowanego do dzieci w wieku 5–11 lat, dostępne są fragmenty wydanej przez Kancelarię Senatu książeczki dla dzieci pt. „Sowa Zofia przy herbacie opowiada o Senacie”. Magazyn, który świętuje właśnie 5-lecie działalności, rozwija kompetencje swoich małych czytelników i wspiera ich rodziców, którzy na co dzień podejmują trud wychowawczy. Czyni to zawsze w bardzo atrakcyjnej – miłej zarówno dla oka, jak i ucha – formie.
Polonia Camp 2026 – podsumowanie
Druga edycja Światowego Spotkania Młodej Polonii Polonia_Camp 2026 odbyła się w Warszawie w dniach 23–26 lipca. Uczestniczyło w niej ponad 1500 młodych Polaków z 50 krajów. Celem wydarzenia jest integracja, aktywizacja i promocja młodego pokolenia Polonii mieszkającej poza granicami kraju. Ideą towarzyszącą temu spotkaniu jest budowanie globalnej wspólnoty, opartej na polskiej tożsamości, kulturze i wspólnym dziedzictwie – w duchu współpracy, rozwoju i inspiracji.
Kalendarium dziejów
Historia Senatu sięga średniowiecznej Rady Królewskiej i odzwierciedla przemiany ustrojowe państwa polskiego na przestrzeni wieków. Od organu doradczego monarchy, przez jeden z trzech stanów sejmujących, aż po współczesną izbę parlamentu – Senat wielokrotnie zmieniał swoją rolę, kompetencje i znaczenie.
Przeglądaj oś czasu