1869-1949; rabin i kaznodzieja synagog w Stanisławowie i Łodzi; prezes Związku Zrzeszeń Społecznych (utrzymywał żydowskie szkoły średnie w Polsce); członek Centralnego Komitetu Organizacji Syjonistycznej i Żydowskiej Rady Narodowej; jeden z liderów ruchu syjonistycznego na ziemiach polskich, 1897 uczestnik I Kongresu Syjonistycznego w Bazylei; organizator szkół hebrajsko-polskich i współautor programu nauki w nich; 1912 założył w Łodzi pierwsze na ziemiach polskich gimnazjum dwujęzyczne (hebrajsko-polskie); kurator placówek oświatowych podległych Towarzystwu Żydowskich Szkół Średnich w Łodzi; 1919 członek delegacji Żydów polskich na konferencję pokojową w Paryżu; 1928 współorganizator Instytutu Nauk Judaistycznych w Warszawie; przed 1939 bywał w Palestynie, wybudował dom na górze Karmel.
Działalność parlamentarna
Senator w latach 1922–1927.
Losy wojenne, okoliczności śmierci
W pierwszych dniach wojny razem z żoną usiłowali pieszo opuścić Łódź, wrócili, bo było to za trudne; kilka razy przesłuchiwany przez gestapo; zniszczono wyposażenie gimnazjum, które założył, spalono synagogę, w której przez blisko 30 lat głosił kazania; w końcu 1939 legalnie wyjechał do Włoch, podróżował m.in. z senatorem Salemem Budzynerem, dotarli do Triestu; żona w grudniu 1939 dotarła do rodziny w Warszawie, a następnie w kwietniu 1940 dołączyła do męża w Trieście; w maju 1940 dotarli do Palestyny i zamieszkali we własnym domu na górze Karmel; współpracował z senatorem Juliuszem Wurzlem; w 1943 przeniósł się z Hajfy do Jerozolimy; przewodniczący Stowarzyszenia Imigrantów Polskich; prezes Rady dla Publikowania Tekstów o Żydostwie i Syjoniźmie w Galicji.
Był jednym z orędowników powstania pomnika upamiętniającego pomordowanych Żydów oraz specjalnego archiwum, co nabrało później kształtu w postaci Instytutu Yad-Vashem; w 1948 przeniósł się do Hajfy.
Zmarł 18.10.1949 w Hajfie; pochowany na miejscowym cmentarzu Kfar Samir.
brak aktu zgonu pomimo korespondencji z odpowiednim ministerstwem w Izraelu; Szymon Rudnicki, Markus Braude. Przyczynki do biogramu, mps. z 2012 w zbiorach Archiwum Senatu; Księga jubileuszowa ku czci Markusa Braude, Warszawa 1931 (tu m.in. genealogia rodziny Ornstein-Braude); Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1994, s. 500; Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny, t. I, Warszawa 1998, s. 196; Polski słownik judaistyczny, Warszawa 2003, t. I, s. 229; Czesław Brzoza, Żydowska mozaika polityczna w Polsce 1917–1927, Kraków 2003, s. 151 i in.; Encyclopaedia Judaica, Detroit i in. 2007, t. 4, s. 135; Jarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie losy wojenne i powojenne, Warszawa 2013, s.11, 45, 137-138
![Senator Markus Braude [Parlament RP, tabl. XXIX].](https://senat.edu.pl/wp-content/uploads/2026/06/Braude.jpg)
Galeria
Aktualności
Nowa publikacja edukacyjna dla najmłodszych
Kancelaria Senatu może się pochwalić niedawno wydaną książką, skierowaną do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jej tytuł brzmi „Trudne słowa, prosta sprawa, czyli o Senacie prawie wszystko” i wiele tłumaczy. W środku znajduje się napisana wierszem przez Tomasza Nowaka opowieść o szkolnej wycieczce do budynku przy ul. Wiejskiej w Warszawie, w którym mieści się Izba wyższa polskiego parlamentu. Podczas zwiedzania w towarzystwie pana senatora, taty jednej z dziewczynek, dzieci nie tylko miło spędzają czas, ale poznają też znaczenie terminów takich jak: Senat, Sejm, konstytucja, a nawet legislacja, i dowiadują się, jak tworzone jest prawo.
O senackim wydawnictwie w „Małych Charakterach”
W najnowszym numerze czasopisma psychologicznego „Małe Charaktery”, skierowanego do dzieci w wieku 5–11 lat, dostępne są fragmenty wydanej przez Kancelarię Senatu książeczki dla dzieci pt. „Sowa Zofia przy herbacie opowiada o Senacie”. Magazyn, który świętuje właśnie 5-lecie działalności, rozwija kompetencje swoich małych czytelników i wspiera ich rodziców, którzy na co dzień podejmują trud wychowawczy. Czyni to zawsze w bardzo atrakcyjnej – miłej zarówno dla oka, jak i ucha – formie.
Polonia Camp 2026 – podsumowanie
Druga edycja Światowego Spotkania Młodej Polonii Polonia_Camp 2026 odbyła się w Warszawie w dniach 23–26 lipca. Uczestniczyło w niej ponad 1500 młodych Polaków z 50 krajów. Celem wydarzenia jest integracja, aktywizacja i promocja młodego pokolenia Polonii mieszkającej poza granicami kraju. Ideą towarzyszącą temu spotkaniu jest budowanie globalnej wspólnoty, opartej na polskiej tożsamości, kulturze i wspólnym dziedzictwie – w duchu współpracy, rozwoju i inspiracji.
Kalendarium dziejów
Historia Senatu sięga średniowiecznej Rady Królewskiej i odzwierciedla przemiany ustrojowe państwa polskiego na przestrzeni wieków. Od organu doradczego monarchy, przez jeden z trzech stanów sejmujących, aż po współczesną izbę parlamentu – Senat wielokrotnie zmieniał swoją rolę, kompetencje i znaczenie.
Przeglądaj oś czasu