1862–1944; rolnik; publicysta; działacz spółdzielczy i ludowy; współtwórca PSL (do 1918 prezes); od 1915 członek POW; w 1917 członek organów Tymczasowej Rady Stanu; dwukrotnie minister bez teki w pierwszych polskich rządach, utworzonych w 1918.
Działalność parlamentarna
Poseł w latach 1922–1927.
Senator w latach 1928–1930.
Losy wojenne, okoliczności śmierci
W czasie okupacji w jego mieszkaniu przy ul. Krasińskiego 10 odbywały się tajne komplety; gromadził prasę konspiracyjną; w czasie powstania warszawskiego, w trakcie ostrzału artyleryjskiego Żoliborza, został do połowy zasypany gruzem, uratowały go córka i dozorczyni; 29 września jego mieszkanie zostało zburzone, a on wysiedlony z Warszawy do Pruszkowa; w hali obozu odnalazł go dawny współpracownik i przekazał pod opiekę sanitariuszom; od 3.10.1944 przebywał w szpitalu polowym w Słomnikach k. Miechowa, gdzie zmarł 3.11.1944. Pochowany we wsi Lipie koło Grójca.
Córka Maria Pająk, oddzielona od ojca w Pruszkowie, została wywieziona do obozu Ravensbrück i zaginęła.
Akt zgonu w USC Słomniki (tu data urodzenia: 20.12.1863); PSB, t. XXIII, Kraków 1978, s. 165–167; Henryk Mierzwiński, Tomasz Nocznicki, „Rozprawy habilitacyjne UMCS”, T. XLIV, Lublin 1987, s. 184–186; Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego, Warszawa 1989, s. 287–288; Kto był kim…, s. 57–58; Henryk Szopa, Tomasz Nocznicki, w: Z ziemi radomskiej i dla niej, pod red. Grażyny Łukaszewicz, Radom 1998, s. 125–128; Dorota Mycielska, Jarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie zamordowani, zaginieni, zmarli w latach II wojny światowej, Warszawa 2009, s.22, 37, 230-232; informacja wdowy po wnuku Tomaszu, Wandy Nocznickiej z domu Bargieł, z 1997.
![Senator Tomasz Nocznicki [własność prywatna].](https://senat.edu.pl/wp-content/uploads/2026/06/Nocznicki.jpg)
Galeria
Aktualności
Nowa publikacja edukacyjna dla najmłodszych
Kancelaria Senatu może się pochwalić niedawno wydaną książką, skierowaną do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jej tytuł brzmi „Trudne słowa, prosta sprawa, czyli o Senacie prawie wszystko” i wiele tłumaczy. W środku znajduje się napisana wierszem przez Tomasza Nowaka opowieść o szkolnej wycieczce do budynku przy ul. Wiejskiej w Warszawie, w którym mieści się Izba wyższa polskiego parlamentu. Podczas zwiedzania w towarzystwie pana senatora, taty jednej z dziewczynek, dzieci nie tylko miło spędzają czas, ale poznają też znaczenie terminów takich jak: Senat, Sejm, konstytucja, a nawet legislacja, i dowiadują się, jak tworzone jest prawo.
O senackim wydawnictwie w „Małych Charakterach”
W najnowszym numerze czasopisma psychologicznego „Małe Charaktery”, skierowanego do dzieci w wieku 5–11 lat, dostępne są fragmenty wydanej przez Kancelarię Senatu książeczki dla dzieci pt. „Sowa Zofia przy herbacie opowiada o Senacie”. Magazyn, który świętuje właśnie 5-lecie działalności, rozwija kompetencje swoich małych czytelników i wspiera ich rodziców, którzy na co dzień podejmują trud wychowawczy. Czyni to zawsze w bardzo atrakcyjnej – miłej zarówno dla oka, jak i ucha – formie.
Polonia Camp 2026 – podsumowanie
Druga edycja Światowego Spotkania Młodej Polonii Polonia_Camp 2026 odbyła się w Warszawie w dniach 23–26 lipca. Uczestniczyło w niej ponad 1500 młodych Polaków z 50 krajów. Celem wydarzenia jest integracja, aktywizacja i promocja młodego pokolenia Polonii mieszkającej poza granicami kraju. Ideą towarzyszącą temu spotkaniu jest budowanie globalnej wspólnoty, opartej na polskiej tożsamości, kulturze i wspólnym dziedzictwie – w duchu współpracy, rozwoju i inspiracji.
Kalendarium dziejów
Historia Senatu sięga średniowiecznej Rady Królewskiej i odzwierciedla przemiany ustrojowe państwa polskiego na przestrzeni wieków. Od organu doradczego monarchy, przez jeden z trzech stanów sejmujących, aż po współczesną izbę parlamentu – Senat wielokrotnie zmieniał swoją rolę, kompetencje i znaczenie.
Przeglądaj oś czasu