Prześledź interaktywny plan kompleksu parlamentarnego. Wybierz odpowiedni punkt, aby zapoznać się z informacjami na temat poszczególnych budynków.
Budynki kompleksu
-
Budynek A
Budowa: 1949–1952
Architekt: Bohdan Pniewski
Funkcja: gmach główny Senatu. To tutaj znajdują się najważniejsze pomieszczenia Izby wyższej – sala posiedzeń (248 m²), gabinet marszałka Senatu (75 m²) i cztery sale komisji senackich. W sercu budynku Bohdan Pniewski umieścił spiralną klatkę schodową. Przez większość okresu PRL w gmachu mieściły się biblioteka i Centralne Archiwum KC PZPR. Po odrodzeniu się Senatu w 1989 roku jego zbiory zostały podzielone między Archiwum Akt Nowych (archiwalia) a Bibliotekę Sejmową (księgozbiór). Wejście BII jest wejściem głównym do Senatu.
-
Budynek B
Budowa: 1949–1952
Architekt: Bohdan Pniewski
Funkcja: budynek B na poziomie I piętra jest jednolitą bryłą z długim korytarzem. W północnej (dłuższej) jego części znajdują się biura Kancelarii Senatu – głównie sekretariaty komisji senackich – a w południowej (krótszej) mieści się siedziba największego klubu parlamentarnego danej kadencji.
-
Budynek C
Budowa: 1949–1952
Architekt: Bohdan Pniewski
Funkcja: w budynku C znajduje się hol główny Sejmu z charakterystycznymi dwubiegowymi schodami i balustradą z poręczą w kształcie węży. Znaczną część parteru zajmuje Sala Kolumnowa im. Kazimierza Pużaka. Są tu też wejścia do kuluarów – półkolistego korytarza otaczającego salę posiedzeń plenarnych. Wejście CI jest wejściem głównym do Sejmu.
-
Budynek D
Budowa: 1949–1952
Architekt: Bohdan Pniewski
Funkcja: w budynku D znajdują się gabinet marszałka Sejmu (105 m²) i gabinety wicemarszałków Sejmu. Od 2018 roku na korytarzu wiszą portrety przewodniczących Izby niższej II RP. Galeria składa się z siedmiu wizerunków. Sportretowani marszałkowie kierowali pracami Sejmu w latach 1919–1939.
- Wojciech Trąmpczyński – marszałek Sejmu Ustawodawczego RP (14 II 1919 – 27 XI 1922).
Autor: Antoni Cygan; - Maciej Rataj – marszałek Sejmu I kadencji (1 XII 1922 – 26 III 1928). Autor: Ryszard Kalamarz;
- Ignacy Daszyński – marszałek Sejmu II kadencji (27 III 1928 – 8 XII 1930). Autor: Janusz Szpyt;
- Kazimierz Świtalski – marszałek Sejmu III kadencji (9 XII 1930 – 3 X 1935). Autor: Wieńczysław Pyrzanowski;
- Stanisław Car – marszałek Sejmu IV kadencji (4 X 1935 – 18 VI 1938). Autor: Łukasz Zedlewski;
- Walery Sławek – marszałek Sejmu IV kadencji (22 VI 1938 – 27 XI 1938). Autor: Stanisław Baj;
- Wacław Makowski – marszałek Sejmu V kadencji (28 XI 1938 – 2 XI 1939). Autor Stanisław Chomiczewski.
- Wojciech Trąmpczyński – marszałek Sejmu Ustawodawczego RP (14 II 1919 – 27 XI 1922).
-
Budynek E
Budowa: 1974–1989, rozbudowa: 1991–1994
Architekt: Małgorzata Handzelewicz-Wacławek przy współpracy Andrzeja Kaliszewskiego i Zbigniewa Wacławka
Nazwa zwyczajowa: Nowy Dom Poselski
Funkcja: budynek powstał w celu zakwaterowania posłów (od 1989 roku również senatorów), którzy nie są zameldowani w Warszawie i nie posiadają prawa do lokalu w tym mieście. Po rozpoczęciu kadencji kluby i koła składają w biurze dyrektora Domu Poselskiego wnioski o zakwaterowanie poszczególnych parlamentarzystów w ramach posiadanych parytetów. Rozdziału pokoi w Domu Poselskim dokonują kluby i koła, proporcjonalnie do liczby należących do nich parlamentarzystów, którym przysługuje zakwaterowanie w tym obiekcie.
-
Budynek F
Budowa: 1974–1989, rozbudowa: 1991–1994
Architekt: Małgorzata Handzelewicz-Wacławek przy współpracy Andrzeja Kaliszewskiego i Zbigniewa Wacławka
Nazwa zwyczajowa: Nowy Dom Poselski
Funkcja: budynek powstał w celu zakwaterowania posłów (od 1989 roku również senatorów), którzy nie są zameldowani w Warszawie i nie posiadają prawa do lokalu w tym mieście. Po rozpoczęciu kadencji kluby i koła składają w biurze dyrektora Domu Poselskiego wnioski o zakwaterowanie poszczególnych parlamentarzystów w ramach posiadanych parytetów. Rozdziału pokoi w Domu Poselskim dokonują kluby i koła, proporcjonalnie do liczby należących do nich parlamentarzystów, którym przysługuje zakwaterowanie w tym obiekcie.
-
Budynek G
Budowa: 1851–1853
Architekt: Antoni Jabłoński
Nazwa zwyczajowa: Stary Budynek Komisji Sejmowych
Funkcja: budynek G jest najstarszym gmachem w kompleksie parlamentarnym – jedynym wzniesionym w XIX wieku. Pierwotnie pełnił funkcję infirmerii (izby chorych) Aleksandryjsko-Maryjskiego Instytutu Wychowania Panien, następnie stanowił część niemieckiego Festungslazarett II (szpitala wojskowego). W latach 1919–1922 mieścił się tutaj Instytut Bakteriologiczny. Po wyborach parlamentarnych z 1922 roku budynek został zaadaptowany na potrzeby Biura Senatu (ówczesnego odpowiednika Kancelarii Senatu). Marszałek Izby wyższej miał tu swój gabinet i najprawdopodobniej także mieszkanie służbowe. Funkcje senackie budynek pełnił w latach 1922–1939. Po II wojnie światowej obiekt wykorzystywały Kancelaria Sejmu i Kancelaria Rady Państwa. W połowie lat 80. XX wieku planowano zaadaptować go na siedzibę Muzeum Sejmu Polskiego i w związku z tym pomysłem rozpoczęto w 1988 roku jego remont. Pod koniec 1989 roku zapadła jednak decyzja, aby gmach przeznaczyć na miejsce posiedzeń komisji sejmowych.
-
Budynek H
Obiekt ten powstał w latach 70. i 80., podobnie jak Nowy Dom Poselski, także według projektu Małgorzaty Handzelewicz-Wacławek, Andrzeja Kaliszewskiego i Zbigniewa Wacławka. Mieści się tu m.in. Dział Przepustek Straży Marszałkowskiej. Jest to więc miejsce, które należy odwiedzić przed wejściem na teren parlamentu.
-
Budynek I
Budowa: 1925–1928
Architekt: Kazimierz SkórewiczOdbudowa: 1946–1947
Architekt: Bohdan PniewskiW latach 1925–1928 do istniejącego wówczas gmachu Aleksandryjsko-Maryjskiego Instytutu Wychowania Panien, rozmieszczonego na planie litery „T”, dobudowano od południa półrotundę mieszczącą nową salę posiedzeń plenarnych Sejmu, liczącego 444 posłów. Na potrzeby Senatu, liczącego wówczas 1/4 składu Sejmu (111 senatorów), pomniejszono dawną jadalnię Instytutu (pełniącą od 1919 roku funkcję sali posiedzeń) i utworzono dodatkowe pomieszczenia dla klubów parlamentarnych.
We wrześniu 1939 roku w wyniku nalotów niemieckiej Luftwaffe znaczna część kompleksu parlamentarnego została zniszczona. Mająca zaledwie 11 lat sala posiedzeń Sejmu została strawiona przez pożar, a dach zawalił się do środka. Wojnę przetrwały ściany zewnętrzne i monumentalna kolumnada na poziomie galerii dla publiczności. Te dwa ocalałe elementy projektu Kazimierza Skórewicza stanowiły podstawę do odbudowy sali w jej pierwotnym kształcie. Prace budowlane toczyły się w latach 1946–1947 pod kierunkiem Bohdana Pniewskiego.
Wirtualne zwiedzanie Sejmu: https://sejm.vr360.pl/
-
Budynek J
Budynek J został zaprojektowany przez Kazimierza Skórewicza jako parterowy łącznik pomiędzy salą posiedzeń Sejmu a Starym Domem Poselskim. Ze względu na pełnioną dawniej funkcję znajdujące się tutaj pomieszczenie nazywane było dolną palarnią. W trakcie odbudowy Bohdan Pniewski, mając na uwadze harmonię w proporcjach całego układu brył, nad palarnią dodał piętro. Przez wiele lat w tym miejscu zlokalizowane było także wejście dla publiczności, udającej się na galerię sali posiedzeń Sejmu.
-
Budynek K
Budowa: 1925–1928 (wykańczanie trwało do 1935 roku)
Architekt: Kazimierz Skórewicz
Nazwa zwyczajowa: Stary Dom Poselski
Funkcja: budynek K powstał jako hotel dla parlamentarzystów. Był to pierwszy tego typu obiekt w Europie. Przewidziano w nim 157 pokoi mieszkalnych z 200 łóżkami. W XX-leciu międzywojennym na I piętrze mieściły się pomieszczenia wykorzystywane do pracy parlamentarnej, m.in. sala komisji budżetowej (dzisiaj w tym miejscu znajduje się czytelnia Biblioteki Sejmowej). Po zakończeniu II wojny światowej Dom Poselski był jednym z trzech obiektów na terenie Warszawy pełniących funkcje hotelowe – obok Hotelu Bristol i Hotelu Polonia. Po oddaniu do użytku w 1989 roku budynku F (Nowy Dom Poselski) pokoje hotelowe w budynku K zostały zaadaptowane na pomieszczenia biurowe dla Kancelarii Sejmu. Mieści się tu też Biblioteka Sejmowa i jedna z dwóch restauracji na terenie parlamentu.
-
Budynek N
Budowa: 2007–2010
Architekt: Bolesław Stelmach
Funkcja: Wydział Podawczy Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu
W 2000 roku Kancelaria Sejmu i Stowarzyszenie Architektów Polskich (SARP) ogłosiły konkurs na rozbudowę kompleksu parlamentarnego o trzy budynki – gmach Biblioteki Sejmowej przy ulicy Matejki, budynek Komisji Sejmowych przy ulicy Wiejskiej 1 i budynek administracyjny przy Alei Na Skarpie 16. Jury spośród 78 projektów w 2001 roku wybrało pracę biura architektonicznego Stelmach i Partnerzy. Realizacji doczekały się na razie dwa budynki.
W latach 2007–2010 wzniesiono budynek Wydziału Podawczego Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu. Stanął on w północno-wschodniej części kompleksu parlamentarnego, w otoczeniu Parku im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Ponad 85% jego kubatury znajduje się pod ziemią. W 2026 roku tuż obok niego powstał budynek przeznaczony do kontroli biochemicznej przesyłek adresowanych do Sejmu i Senatu.
-
Budynek S
Budowa: 2014–2015
Architekt: Andrzej Kaliszewski we współpracy z Barbarą Kaliszewską i Andrzejem Napieralskim (W latach 1990–1991 ci sami architekci odpowiadali za przebudowę I piętra bud. A na potrzeby odrodzonego Senatu.)
Budynek S powstał z myślą o dostosowaniu parlamentu do zwiększającego się ruchu turystycznego i stworzeniu nowoczesnej przestrzeni edukacyjnej. W gmachu znajduje się Wszechnica Sejmowa i wejście dla wycieczek zwiedzających Sejm, centrum operacyjne Straży Marszałkowskiej, a także sala obrad tajnych, głównie na potrzeby Komisji do Spraw Służb Specjalnych i Komisji Obrony Narodowej. W trakcie tej rozbudowy powstało również, przeznaczone dla parlamentarzystów, przejście podziemne łączące Nowy Dom Poselski z holem głównym Sejmu. Stary łącznik został natomiast wyremontowany i przystosowany do ruchu wycieczkowego.
-
Budynek U
Budowa: 2016–2018
Architekt: Bolesław Stelmach
Nazwa zwyczajowa: Nowy Budynek Komisji Sejmowych
Budynek U jest najnowszym gmachem w kompleksie parlamentarnym. Jego projekt został wyłoniony w konkursie, rozstrzygniętym w 2001 roku. Ma sześć kondygnacji nadziemnych i trzy podziemne. Powstał z potrzeby stworzenia dodatkowej przestrzeni na posiedzenia komisji sejmowych – dwie największe sale komisyjne zlokalizowane są pod ulicą Wiejską. Wysokość budynku (23,80 m) odpowiada dokładnie wysokości Starego Domu Poselskiego, stojącego po drugiej stronie ulicy Wiejskiej.
Prześledź interaktywny plan kompleksu parlamentarnego. Wybierz odpowiedni punkt, aby zapoznać się z informacjami na temat wnętrz budynku Senatu RP.
Wnętrza senackie
-
Makieta kompleksu parlamentarnego
Czytaj więcejJednym z elementów parteru gmachu Senatu jest mobilna makieta całego kompleksu parlamentarnego. Umożliwia ona zapoznanie się z rozmieszczeniem poszczególnych budynków na tym dość rozległym obszarze, przylegającym do ulicy Wiejskiej.
-
Sale komisji senackich
Czytaj więcejKażda z sal, w której w budynku A obradują komisje senackie, nosi imię zasłużonego senatora: Zbigniewa Romaszewskiego, Augusta Chełkowskiego, Andrzeja Stelmachowskiego i Władysława Raczkiewicza.
-
Tablica pamięci senatorów II Rzeczypospolitej
Czytaj więcejZnajdująca się na parterze budynku A (gmach główny Senatu) marmurowa tablica upamiętnia senatorów II Rzeczypospolitej pomordowanych, poległych, zaginionych, zmarłych w latach II wojny światowej i powojennym okresie represji.
-
Spiralna klatka schodowa
Czytaj więcejPo wejściu do budynku Senatu i pokonaniu korytarza oczom senatorów, urzędników i zwiedzających ukazuje się charakterystyczna klatka schodowa, zaprojektowana przez pracownię Bohdana Pniewskiego pod koniec lat 40. XX wieku. Stanowi ona główną oś gmachu i zachwyca nietuzinkowym wyglądem.
-
Orzeł zygmuntowski
Czytaj więcejŚcianę holu głównego na I piętrze, przy wejściu do gabinetu marszałka Senatu, zdobi orzeł zygmuntowski. Za panowania Zygmunta I Starego (1507–1548) był to symbol królewski – heraldyczny orzeł Jagiellonów, uzupełniony o cyfrę królewską (monogram), nawiązującą do łacińskiego imienia Zygmunt (Sigismundus).
-
Gabinet Marszałka Senatu
Czytaj więcejDo najbardziej reprezentacyjnej przestrzeni Senatu RP, usytuowanej wokół spiralnych schodów, zaprojektowanych przez pracownię Bohdana Pniewskiego, przylegają od południowej strony pomieszczenia wchodzące w skład Gabinetu Marszałka Senatu.
-
Portrety marszałków Senatu
Czytaj więcejW jednym z pokoi usytuowanych na I piętrze, gdzie goście oczekują na spotkanie z marszałkiem Senatu, wiszą portrety olejne przewodniczących Izby wyższej z czasów nam współczesnych, którzy zakończyli urzędowanie.
-
Sala posiedzeń Senatu
Czytaj więcejOdrodzony w 1989 roku Senat RP nie miał początkowo w kompleksie parlamentarnym przy ulicy Wiejskiej własnej sali posiedzeń. W latach 1990–1991 połączono trzy pomieszczenia na I piętrze, tworząc przestrzeń o powierzchni 248 m².
-
Laska marszałkowska i godło
Czytaj więcejWażnym elementem sali plenarnej Senatu jest, ustawiona obok fotela przewodniczącego Izby wyższej, laska marszałkowska – tradycyjny symbol władzy i godności tego urzędu. Uwagę zwraca także godło państwowe, wiszące nad stołem prezydialnym.
-
Proporzec prezydencki
Czytaj więcejNad jednym z foteli w głębi sali obrad znajduje się proporzec prezydenta RP. Wyróżnia on miejsce, przeznaczone dla głowy państwa i zwierzchnika Sił Zbrojnych.
-
Korytarz Kancelarii Senatu
Czytaj więcejBudynek oznaczony na projektach Bohdana Pniewskiego literą „B” jest najdłuższym spośród gmachów kompleksu parlamentarnego.
-
Otoczenie budynku A
Czytaj więcejNie wszystkie gmachy z pierwotnego projektu Bohdana Pniewskiego zostały wzniesione. Realizacji nie doczekały się dwa z nich – budynek E z mieszkaniami służbowymi dla Prezydium Sejmu PRL i piętnastokondygnacyjny budynek F, w którym planowano umieścić sejmowe archiwum.
Czytaj dalej
O Senacie RP
Senat RP pełni ważną funkcję w polskim ustroju demokratycznym. Zapoznaj się z informacjami na ten temat.
Senat w XX-leciu międzywojennym
Odradzająca się po 123 latach zaborów Rzeczypospolita powróciła do tradycji dwuizbowego parlamentu. Zapoznaj się z informacjami na ten temat.
Senat RP od 1989 r.
Pierwsze po II wojnie światowej wolne wybory doprowadziły do reaktywacji Senatu, zlikwidowanego przez władze komunistyczne. Zapoznaj się z informacjami na ten temat.