logo logo

Senat

Senat

Powojenna Polska nie doczekała się parlamentu  dwuizbowego do 1989 roku. Władze komunistyczne, które nadeszły z Armią  Czerwoną, umacniały swoją pozycję aparatem bezpieczeństwa i zwalczaniem  przeciwników politycznych. 30 czerwca 1946 roku przeprowadzono referendum, potocznie nazywane „3 razy TAK”. Wyborcy mieli zagłosować czy chcą zniesienia Senatu,  reform społeczno-gospodarczych oraz granicy na Odrze i Nysie.  Referendum, pomimo szeroko zakrojonej akcji propagandowej, nie  przyniosło komunistom oczekiwanych wyników. Władze dokonały fałszerstwa  wyborczego, zmieniając wyniki referendum. Według „nowych” oficjalnych  danych zniesienie Senatu poparło ponad 67%  społeczeństwa. W styczniu 1947 roku odbyły się wybory do Sejmu, które  również zostały sfałszowane. Miesiąc później, zdominowany przez  komunistów Sejm przyjął Małą Konstytucję o ustroju państwa. Ustanawiała ona Sejm jednoizbowy. Senat, jako symbol sanacyjnej przedwojennej Polski, został wymazany z życia politycznego kraju do 1989 roku.

W roku 1989, w wyniku porozumień Okrągłego Stołu, odbyły się pierwsze po II wojnie światowej wybory do Senatu.

Najważniejszą rolą Senatu jest  współtworzenie z sejmem polskiego prawa. Senatorowie rozpatrują ustawy uchwalone przez Sejm. Mają prawo wnieść do nich poprawki, odrzucić ustawę sejmową, lub przyjąć ją bez zmian.

Z tworzeniem prawa przez Senat związana jest ściśle inicjatywa ustawodawcza. Senat może samodzielnie tworzyć projekty ustaw i przekazywać je do rozpatrzenia przez Sejm.

Senat i Sejm tworzą wspólnie Zgromadzenie Narodowe. Uprawnienia Zgromadzenia Narodowego to:

  • odebranie przysięgi od nowo wybranego prezydenta,
  • orzekanie o trwałej niezdolności prezydenta do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia,
  • postawienie prezydenta RP w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu,
  • wysłuchanie orędzia prezydenta RP skierowanego do Zgromadzenia Narodowego


Senat
wyraża zgodę na to, by  prezydent mógł ogłosić ogólnokrajowe referendum. W głosowaniu tym  obywatele wyrażają swoje zdanie na konkretny temat, zazwyczaj jest to  proste pytanie, na które można odpowiedzieć tylko tak, lub nie. Ostatnie  referendum odbyło się w 2003 roku przed wstąpieniem Polski do Unii  Europejskiej. Senat wraz z Sejmem powołuje Rzecznika Praw Obywatelskich, oraz powołuje i odwołuje:

  • Prezesa Najwyższej Izby Kontroli,
  • Rzecznika Praw Dziecka,
  • Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,
  • Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

Senat ma prawo powołania i odwołania:

  • jednego członka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,
  • trzech członków Rady Polityki Pieniężnej.

Powołuje również dwóch senatorów do składu Krajowej Rady Sądownictwa.

Senat rozpatruje całoroczne sprawozdanie z działalności Krajowej Rady Radiofonii i  Telewizji i wysłuchuje sprawozdania z działalności Rzecznika Praw  Obywatelskich.

Senat kontynuuje tradycję powstałą   w okresie międzywojennym - opiekuje się Polakami mieszkającymi poza  granicami naszego państwa. 

Z inicjatywy Senatu, 2 maja jest Dniem Polonii i Polaków za Granicą.