Organami Senatu RP są:
-
Marszałek Senatu
Jedyny konstytucyjny organ Izby wyższej i trzecia osoba w państwie.
-
Prezydium Senatu
Tworzą je marszałek Senatu i wicemarszałkowie.
-
Konwent Seniorów
Opiniuje sprawy związane m.in. z organizacją prac Senatu.
-
Komisje senackie
To w komisjach toczą się podstawowe prace Izby wyższej parlamentu.
Marszałek Senatu
Marszałek Senatu jest jedynym konstytucyjnym organem Izby wyższej. Jest także trzecią –
po prezydencie RP i marszałku Sejmu – osobą w państwie. W szczególnych okolicznościach może pełnić funkcję głowy państwa.
Senatorowie wybierają marszałka spośród swojego grona na pierwszym posiedzeniu bezwzględną większością głosów. Kandydatów zgłasza grupa co najmniej 10 członków Izby wyższej. Wybór przeprowadza marszałek senior, powoływany przez prezydenta RP spośród najstarszych wiekiem senatorów.
Wybrane kompetencje marszałka Senatu
- Udziela pomocy senatorom w wykonywaniu mandatu.
- Czuwa nad wykonywaniem wobec Senatu konstytucyjnych i ustawowych obowiązków przez organy publiczne oraz inne zobligowane do tego podmioty.
- Opiniuje decyzję prezydenta RP w sprawie skrócenia kadencji Sejmu.
- Jest zastępcą przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego.
- Może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie zgodności ustawy z konstytucją.
- Prowadzi sprawy z zakresu stosunków z Sejmem oraz parlamentami innych krajów.
- Nadaje bieg sprawom przedkładanym Senatowi.
- Przejmuje obowiązki prezydenta RP, jeżeli nie może ich wykonywać marszałek Sejmu, tymczasowo do tego powołany.
- Kieruje ustawy do rozpatrzenia przez właściwe komisje.
- Dokonuje wykładni regulaminu Senatu oraz decyduje o sposobie jego stosowania w toku obrad.
- Ustala plan pracy Senatu, zwołuje posiedzenia oraz ustala projekt porządku obrad, przewodniczy obradom i czuwa nad ich przebiegiem.
Choć podczas głosowania nad uchwałami i ustawami głos marszałka ma taką samą wagę jak każdego spośród 99 innych senatorów, jego dodatkowe kompetencje sprawiają, że bywa nazywany primus inter pares – pierwszy spośród równych.
Marszałkowie Senatu III RP

Urodził się w 1925 r. w Poznaniu, zmarł w 2009 r. w Warszawie. W czasie II wojny światowej walczył jako żołnierz AK. W 1947 r. ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Poznańskiego. W 1973 r. uzyskał tytuł profesora nauk prawnych.
Specjalizował się w prawie cywilnym i rolnym. Był członkiem Polskiej Akademii Nauk. Wykładał na uniwersytetach: Wrocławskim (1962–1963) i Warszawskim (1963–1993) – m.in. kierował Zakładem Prawa Rolnego, w Filii UW w Białymstoku – kierował Zakładem Prawa Cywilnego, a także na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
Zasiadał w Prymasowskiej Radzie Budowy Kościołów, Komisji Episkopatu „Iustitia et Pax” i w Komisji Episkopatu ds. Duszpasterstwa Rolników. Należał do inicjatorów powołania Kościelnej Fundacji na rzecz Rolnictwa. Był ekspertem w Ośrodku Prac Społeczno-Zawodowych przy Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, doradcą NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”, a w stanie wojennym – Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność”. Pełnił też funkcje doradcy Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność”, przewodniczącego Komisji Wsi i Rolnictwa Komitetu Obywatelskiego. Jako jeden z inicjatorów Okrągłego Stołu, uczestniczył w obradach plenarnych i pracach zespołu ds. gospodarki i polityki społecznej. Współprzewodniczył negocjacjom w podzespole ds. rolnictwa i zasiadał w grupie roboczej ds. ustawy o związkach zawodowych rolników indywidualnych.
W latach 1991–1992 piastował urząd ministra edukacji narodowej. Współtworzył Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” i w okresie 1990–2008 pełnił funkcję jego pierwszego prezesa.
Został odznaczony Orderem Orła Białego.

Urodził się w 1927 r. w Telkwicach, zmarł w 1999 r. w Warszawie. W 1952 r. ukończył studia na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Poznańskiego. W 1990 r. uzyskał tytuł profesora nauk fizycznych.
Odbył staże naukowe za granicą: na Sorbonie i w Centre Nationale de Reverver Scientific i na University of California w Los Angeles. W latach 1956–1967 wykładał na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a od 1968 r. – Uniwersytecie Śląskim, gdzie kierował Katedrą, a potem Zakładem Fizyki Ciała Stałego. Sprawował funkcje dyrektora Instytutu Fizyki, dziekana Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii oraz prorektora Uniwersytetu Śląskiego. Wybrany na rektora, pełnił funkcję od września 1981 r. do stycznia 1982 r. Jako jedyny rektor został internowany po wprowadzeniu stanu wojennego.
Angażował się w działalność Wszechnicy Górnośląskiej. W latach 1982–1985 zasiadał w Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Był członkiem Europejskiego Towarzystwa Fizycznego. Miał w swoim dorobku wiele prac naukowych z zakresu fizyki, w szczególności dielektryków i metali.
Był senatorem I–IV kadencji.

Urodził się w 1957 r. w Kutnie. Ukończył studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Łodzi i studia podyplomowe – w dziedzinie organizacji i ekonomiki ochrony zdrowia oraz z zakresu administracji publicznej. Uzyskał specjalizację z chorób wewnętrznych.
W latach 1990–1997 zajmował stanowisko dyrektora naczelnego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Płocku.
Od 1984 r. sprawował mandat radnego Rady Gminy Duninów i Rady Miasta i Gminy Gąbin. Od 1998 r. jest radnym Sejmiku Województwa Mazowieckiego. W latach 1994–1998 pełnił funkcję przewodniczącego Prezydium Krajowego Sejmiku Samorządu Terytorialnego.
Przewodniczył Radzie Mazowieckiej Regionalnej Kasy Chorych i Radzie Krajowego Związku Kas Chorych (1999–2001).
Od 2001 r. sprawuje urząd marszałka województwa mazowieckiego.
Był senatorem II–IV kadencji.

Urodziła się w 1941 r. w Świrzu koło Lwowa. W 1963 r. ukończyła studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1978 r. uzyskała stopień doktora habilitowanego.
Podjęła pracę naukowo-dydaktyczną w Katedrze Prawa Karnego na Wydziale Prawa UMK. W 1969 r. zdała egzamin sędziowski. Praktykowała jako adwokat. Odbyła staże naukowe w Rzymie i Padwie. W latach 1990–2010 wykładała na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kierowała Katedrą Prawa Karnego, zajmowała stanowisko dyrektora Instytutu Prawa Karnego. Pełniła funkcję prodziekana Wydziału Prawa i Administracji UMK. Od 2010 r. jest pracownikiem naukowym Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy, kieruje Zakładem Prawa Karnego i Postępowania Karnego.
Była współzałożycielką Stowarzyszenia przeciwko Karze Śmierci. Od 1993 r. jest konsultorem Papieskiej Rady ds. Rodziny, od 2002 r. – członkinią Papieskiej Akademii Życia, w latach 2005–2010 zasiadała w jej Radzie Zarządzającej.
Ma w swoim dorobku ponad 150 pozycji naukowych, m.in. monografię na temat kary śmierci i komentarz do Kodeksu karnego.
Była wicemarszałkiem Senatu II kadencji, senatorem I-IV kadencji.

Urodził się w 1935 r. w Łodzi, zmarł w 2025 r. w Warszawie. W 1959 r. ukończył studia w Woodrow Wilson School of Foreign Affairs, University of Virginia w Charlottesville, a w 1960 r. – na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. W 1986 r. uzyskał tytuł profesora zwyczajnego.
Był pracownikiem naukowym Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. W latach 1967–1998 zasiadał w Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych, w okresie 1985–1988 pełnił funkcję jego prezesa. Od 1988 do 1994 r. był członkiem Komitetu Wykonawczego Międzynarodowego Towarzystwa Nauk Politycznych, a w latach 1991–1994 – jego wiceprezydentem. Zasiadał w Komitecie Nauk Politycznych PAN. Pełnił funkcje prezesa Towarzystwa Polska – Kanada i wiceprezesa Towarzystwa Polska – Korea, był członkiem Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego i Klubu Rzymskiego.
Jest autorem licznych publikacji z zakresu historii Stanów Zjednoczonych i stosunków polsko-amerykańskich, a także publikacji „Roosevelt a sprawa polska 1939–1945”.
Był posłem na Sejm I–III kadencji.

Urodził się w 1949 r. w Lidzbarku Warmińskim. W 1975 r. ukończył studia historyczne na Wydziale Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Był działaczem opozycji demokratycznej od lat 70. XX w., członkiem Komitetu Obrony Robotników, współorganizatorem Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża, redaktorem pism opozycyjnych „Robotnik” i „Robotnik Wybrzeża”. W 1980 r. został organizatorem strajku sierpniowego w Stoczni Gdańskiej, redagował postulaty strajkowe. Po wprowadzeniu stanu wojennego zorganizował drugi strajk w Stoczni Gdańskiej w grudniu 1981 r., a następnie działał w podziemnych strukturach Regionalnej Komisji Koordynacyjnej w Gdańsku oraz Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej i Tymczasowej Rady Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność”. Aresztowano go i więziono. Brał udział w strajkach w maju i sierpniu 1988 r. w Stoczni Gdańskiej. Zasiadał w Prezydium, pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”.
W latach 1997–2000 sprawował urząd wiceministra spraw wewnętrznych. W okresie 2001–2005 był wicemarszałkiem i członkiem Zarządu Województwa Pomorskiego.
Był wicemarszałkiem Senatu IX kadencji, posłem na Sejm I–III kadencji, senatorem VI–X kadencji. Został również wybrany do Senatu XI kadencji.

Urodził się w 1955 r. w Warszawie. W 1981 r. kończył studia na II Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Warszawie. Uzyskał specjalizację I i II stopnia z chirurgii ogólnej.
Od 1981 r. pracował w szpitalu rejonowym w Nowym Mieście nad Pilicą (Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej). Był kolejno stażystą, młodszym asystentem, asystentem, kierownikiem Oddziału Pomocy Doraźnej, dyrektorem szpitala i ordynatorem Oddziału Chirurgicznego. Został jednym z założycieli Komitetu Obywatelskiego w Nowym Mieście nad Pilicą. Przez wiele lat przewodniczył Zakładowej Komisji NSZZ „Solidarność” w zakładzie opieki zdrowotnej w tym mieście.
Sprawował mandat radnego Rady Powiatu Grójeckiego i Sejmiku Województwa Mazowieckiego.
Był wicemarszałkiem Senatu VIII kadencji, senatorem VI–X kadencji. Został również wybrany do Senatu XI kadencji.

Urodził się 13 maja 1958 r. w Szczecinie.
W 1977 r. ukończył z pierwszą nagrodą II LO w Szczecinie w klasie o profilu matematyczno-fizycznym. W tym samym roku rozpoczął studia na Pomorskiej Akademii Medycznej (obecnie Pomorski Uniwersytet Medyczny) w Szczecinie. Współtworzył pierwszy parlament studentów PAM oraz żłobek dla dzieci studenckich. Zaangażował się także w działalność opozycyjną – był jednym z czterech przywódców strajków studenckich w 1981 r. Z wilczym biletem – mimo uzyskania w 1983 r. dyplomu ukończenia studiów z drugą lokatą na roku – miał problem ze znalezieniem pracy. W 1991 r. uzyskał stopień doktora i specjalizację II stopnia z chirurgii klatki piersiowej. W 2003 r. uzyskał stopień doktora habilitowanego, a w 2007 r. – specjalizację z transplantologii klinicznej. W 2011 r. otrzymał tytuł profesora nauk medycznych.
Rozpoczął karierę zawodową od stażu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Szczecinie. W 1984 r. podjął pracę w Specjalistycznym Szpitalu im. prof. Alfreda Sokołowskiego w Szczecinie-Zdunowie. W 1995 r. został ordynatorem Oddziału Torakochirurgii, podniesionego do rangi Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej i Transplantacji Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego. W latach 1998–2016 był dyrektorem szpitala w Szczecinie-Zdunowie i przewodniczącym Kolegium Dyrektorów Szpitali Zachodniopomorskich. Współtworzył Polskie Towarzystwo Kardio-Torakochirurgów, a w latach 2003–2015 był prezesem Klubu Torakochirurgów Polskich. W 2011 r. kierowany przez niego zespół Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej i Transplantacji Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadził pierwszy udany przeszczep płuc w Szczecinie. W 2014 r. został powołany na konsultanta krajowego w dziedzinie chirurgii klatki piersiowej. W latach 2016–2018 był prezesem Polskiego Towarzystwa Kardio-Torakochirurgów. W latach 2003–2004 stał na czele European Society of Thoracic Surgeons. W 2004 r. jako pierwszy Polak został członkiem American Association for Thoracic Surgery – najbardziej prestiżowego na świecie towarzystwa chirurgii klatki piersiowej.
Od 2006 do 2015 r. sprawował mandat radnego Rady Miasta Szczecina. Z jego inicjatywy powstał w Szczecinie pionierski program wczesnego wykrywania raka płuc za pomocą tomografii komputerowej klatki piersiowej, dzięki któremu przebadano tysiące pacjentów, szczególnie zagrożonych chorobą nowotworową płuc. Był to pierwszy tego rodzaju program w Polsce.
W 2013 r. został wyróżniony tytułem „Menedżer Rynku Zdrowia” za utworzenie od podstaw ośrodka przeszczepiania płuc w Szczecinie, jako drugiego takiego ośrodka w kraju, a także za przeprowadzenie z powodzeniem pierwszej w Szczecinie operacji transplantacji dwóch płuc u pacjenta chorego na mukowiscydozę. W 2003 r. otrzymał tytuł honorowego ambasadora Szczecina.
Żonaty, ma dwie córki i trzy wnuczki.
Należy do Platformy Obywatelskiej RP, zasiada w Zarządzie Krajowym tej partii.
Senator IX, X i XI kadencji.

Małgorzata Kidawa-Błońska urodziła się 5 maja 1957 r. w Warszawie. W 1983 r. ukończyła studia socjologiczne na Wydziale Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Swoją karierę zawodową związała z filmem i kulturą. W latach 1986–1991 pracowała w dziale literackim Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego. Od 1994 do 2005 r. pełniła funkcję wiceprezesa Gambit Production, studia produkującego filmy i programy telewizyjne. Tu powstał m.in. film Jana Kidawy-Błońskiego „Skazany na bluesa” o Ryszardzie Riedlu, wokaliście „Dżemu”.
W latach 2002–2005 sprawowała mandat radnej Rady m.st. Warszawy. Od 2005 do 2023 r. była posłanką na Sejm. W 2015 r. została wybrana na marszałka Sejmu VII kadencji. Była wicemarszałkiem Sejmu VIII i IX kadencji. W latach 2014–2015 pełniła funkcję sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. W 2014 r. była rzecznikiem prasowym rządu Donalda Tuska, a w 2015 – Ewy Kopacz.
Jest prawnuczką prezydenta II RP Stanisława Wojciechowskiego i premiera Władysława Grabskiego.
Należy do Platformy Obywatelskiej RP, od 2021 r. jest wiceprzewodniczącą tej partii.
Prezydium Senatu
- Czuwa nad wykonywaniem obowiązków przez senatorów.
- Zleca komisjom rozpatrzenie spraw w określonym zakresie.
- Opiniuje sprawy wniesione przez marszałka.
- Określa zasady zlecania zadań publicznych w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą, rozpatruje oferty tych zadań i zleca ich realizację po zasięgnięciu opinii Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą.
- Wyraża zgodę na odbycie posiedzenia wyjazdowego komisji.
- Dokonuje wykładni Regulaminu Senatu po zasięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich.
- Określa zasady doradztwa naukowego, powoływania doradców oraz korzystania z opinii i ekspertyz.
Prezydium Senatu tworzą marszałek i wicemarszałkowie.
Konwent Seniorów
- Opiniuje projekt porządku obrad Senatu.
- Opiniuje plan pracy oraz terminy posiedzeń Senatu.
- Wskazuje potrzebne inicjatywy ustawodawcze.
- Rozpatruje i przedstawia wnioski dotyczące sposobu prowadzenia dyskusji lub obrad Senatu.
- Opiniuje projekty uchwał w sprawie powołania i odwołania przewodniczącego komisji.
- Rozpatruje inne sprawy przedstawione przez marszałka Senatu, Prezydium Senatu lub przedstawicieli klubów i porozumień.
Konwent Seniorów tworzą marszałek, wicemarszałkowie i senatorowie – przedstawiciele klubów senackich. Kluby i koła senackie mogą porozumieć się między sobą i wydelegować wspólnego przedstawiciela do Konwentu Seniorów. Zasiadają w nim także przedstawiciele klubów parlamentarnych, w których jest co najmniej siedmiu senatorów.
Komisje senackie
Podstawowe prace Senatu toczą się w komisjach. Do nich kierowane są ustawy uchwalone przez Sejm. Komisje rozpatrują także projekty ustaw, które powstały z inicjatywy senatorów.

W ramach komisji mogą być powoływane podkomisje, zajmujące się określoną problematyką, np. Podkomisja ds. Polityki Regionalnej. Zdarza się również, że powstają komisje nadzwyczajne, np. Komisja Nadzwyczajna ds. Klimatu.
Senatorowie mają obowiązek być członkami jednej komisji stałej. Jednocześnie nie mogą pracować w więcej niż dwóch komisjach. Jeśli się na to zdecydują, nie mają w nich prawa do głosowania. Obowiązek członkostwa w komisjach nie dotyczy marszałka i wicemarszałków Senatu.
W skład komisji wchodzi zazwyczaj od kilku do kilkunastu senatorów. Za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności na posiedzeniu potrąca się 1/30 uposażenia i diety parlamentarnej. Za organizację pracy komisji i ich działalność są odpowiedzialni przewodniczący, wybierani i odwoływani przez Senat. Zastępców przewodniczących wybierają członkowie komisji.
Komisje mogą obradować wspólnie. Posiedzenie prowadzi wówczas przewodniczący jednej z nich.
Działalność komisji
Działalność komisji polega przede wszystkim na:
- rozpatrywaniu ustaw,
- przygotowywaniu sprawozdań, zawierających projekty uchwał Senatu w sprawie ustaw.
Komisja może zaproponować Izbie:
- przyjęcie ustawy bez poprawek,
- wprowadzenie do ustawy zmian,
- odrzucenie ustawy.
Decyzje komisji, dotyczące zaopiniowania ustawy, zapadają większością głosów w obecności co najmniej 1/3 jej członków. Sprawozdanie podczas posiedzenia plenarnego Senatu przedstawia senator wybrany przez komisję.
W pracach nad ustawami komisje mogą korzystać z opinii:
- Biura Legislacyjnego Kancelarii Senatu,
- ekspertów,
- organizacji zainteresowanych daną tematyką.
Szczególny tryb stosuje się przy uchwalaniu ustawy budżetowej. Nad kolejnymi jej częściami pracują właściwe przedmiotowo komisje. Swoje opinie przekazują Komisji Budżetu i Finansów Publicznych, która na ich podstawie przygotowuje sprawozdanie wraz z projektem uchwały Senatu w sprawie ustawy budżetowej. Komisja budżetu może zaproponować przyjęcie ustawy bez poprawek lub ich wprowadzenie.
Dodatkowe informacje o komisjach senackich
- Mogą przygotowywać własne projekty ustaw. Prawo inicjatywy legislacyjnej ma także grupa 10 senatorów. Nad projektami pracują następnie odpowiednie komisje i Komisja Ustawodawcza. Ostateczną decyzję w sprawie skierowania danego projektu do Sejmu podejmuje cała Izba.
- Oprócz działalności legislacyjnej odbywają posiedzenia tematyczne lub seminaryjne, poświęcone problematyce związanej z przedmiotem ich działalności. W sprawach, które komisje uznają za ważne, zajmują stanowiska kierowane do odpowiednich organów czy instytucji.
- Obrady komisji są jawne, poza szczególnymi przypadkami, w których senatorowie spotykają się na posiedzeniu zamkniętym.
- Na ogół komisje obradują w budynku Senatu RP, zdarzają się jednak także posiedzenia wyjazdowe.
- W obradach komisji mają prawo uczestniczyć m.in.: posłowie, przedstawiciele Rady Ministrów i organów administracji rządowej, posłowie do Parlamentu Europejskiego, podmioty wykonujące zawodową działalność lobbingową, a także eksperci, reprezentanci środowisk i organizacji zainteresowanych przedmiotem prac komisji.
- Z przebiegu posiedzeń komisji sporządza się protokoły i zapisy stenograficzne. Są one dostępne na: www.senat.gov.pl.